Zihniniz Neden Hiç Susmuyor? Overthinking'in Gerçek Nedeni ve Çıkış Yolu
Gün içinde kaç kez kendinizi aynı düşüncelerin içinde yakalıyorsunuz?
Belki sabah işe giderken…
Belki gece başınızı yastığa koyduğunuzda…
Belki de biri size sadece sıradan bir cümle söylediğinde.
Bir anda zihniniz çalışmaya başlıyor.
"Neden bunu söyledi?"
"Keşke öyle demeseydim."
"Ya yine aynı şey olursa?"
Saatler geçiyor.
Düşünceler değişiyor gibi görünüyor ama aslında aynı döngü farklı sahnelerle tekrar ediyor.
Çoğumuz buna "çok düşünmek" diyoruz.
Oysa asıl soru şu:
Gerçekten düşünüyor muyuz, yoksa zihnimiz yalnızca eski kayıtları tekrar mı ediyor?
Overthinking Neden Durmuyor?
Çevremizden sık sık şu tavsiyeleri duyarız:
"Kafana takma."
"Boş ver."
"Bu kadar düşünme."
İyi niyetli olsalar da bu cümleler çoğu zaman işe yaramaz.
Çünkü overthinking, iradeyle kapatılabilecek bir düğme değildir.
Aksine, "Bunu düşünmeyeceğim." dediğimiz anda dikkatimizi tam da o düşünceye veririz. Böylece zihin onu daha da büyütmeye başlar.
Bu yüzden birçok insan zihnini susturmak isterken kendini daha yoğun bir düşünce trafiğinin içinde bulur.
Sorun düşüncelerin varlığı değildir.
Sorun, zihnin nasıl çalıştığını bilmemektir.
Zihin Neden Hep Aynı Şeyleri Üretiyor?
Zihin doğduğumuzda boş değildir demek doğru olmaz; ancak zamanla deneyimlerimiz, ailemiz, eğitimimiz, yaşadığımız olaylar ve yüklediğimiz anlamlarla dolmaya başlar.
Her yaşadığımız olay içeride bir kayıt oluşturur.
Daha sonra yeni bir durumla karşılaştığımızda zihin bugünü değerlendirmez.
Önce geçmiş arşivini açar.
Sonra benzer kayıtları bulur.
Ve bize şu mesajı verir:
"Geçmişte böyle olmuştu."
"Demek ki yine böyle olacak."
İşte tam bu nedenle geçmişte yaşadığımız hayal kırıklıkları, bugünkü ilişkilerimizi etkileyebilir.
Geçmişte reddedildiysek yeni insanlara yaklaşırken aynı korkuyu yaşayabiliriz.
Geçmişte başarısız olduysak yeni fırsatları bile risk olarak görebiliriz.
Zihin aslında bugünü değil, geçmişi bugüne yansıtır.
Gerçek Sorun Düşünmek Değil, Tekrar Etmektir
İnsan çoğu zaman overthinking'i üretken bir düşünme biçimi sanır.
Hatta bunu kendine şöyle açıklayabilir:
"Ben detaycıyım."
"Ben analiz etmeyi seviyorum."
"Ben çözüm odaklı düşünüyorum."
Peki sonuç gerçekten öyle mi?
Eğer bu düşünceler çözüm üretiyor olsaydı;
• Daha huzurlu hissederdik.
• Daha net kararlar verirdik.
• Daha kaliteli uyurduk.
• Daha az kaygı yaşardık.
Oysa çoğu zaman tam tersi olur.
Enerjimiz azalır.
Stresimiz artar.
Uyku kalitemiz düşer.
Çünkü overthinking çözüm üretmez.
Aynı düşünceleri farklı cümlelerle tekrar eder.
Etiketler Gerçeği Görmemizi Engeller
Zihnin en güçlü alışkanlıklarından biri etiketlemektir.
Bir insan için:
"Çok iyi biri."
dediğimiz anda artık onun yalnızca iyi taraflarını görmeye başlarız.
Tam tersi olduğunda ise:
"Kötü biri."
etiketi, onun olumlu yönlerini fark etmemizi zorlaştırır.
Aslında gördüğümüz kişi değil…
O kişi hakkında zihnimizde oluşturduğumuz etikettir.
Bu yalnızca insanlar için geçerli değildir.
Hayatımızdaki olayları da etiketleriz.
Bir başarısızlığı "Ben yetersizim." diye yorumladığımız anda, zihin bundan sonraki pek çok olayı aynı etiket üzerinden okumaya başlar.
Sonra her yeni deneyim eski inancı doğrulayan bir kanıt gibi görünür.
Gerçek değişmez.
Ama bakış açımız daralır.
Yapay Zekâ Benzetmesi Neden Bu Kadar Çarpıcı?
Bugün yapay zekâ sistemlerini kullanırken ilginç bir şey fark ediyoruz.
Yapay zekâ, ona verilen veriler üzerinden cevap üretir.
Elindeki bilginin dışına çıkamaz.
İnsan zihni de buna benzer şekilde çalışır.
Zihin yeni bir olay yaşandığında çoğu zaman sıfırdan değerlendirme yapmaz.
Daha önce oluşturduğu kayıtları tarar.
Sonra geçmişteki verilere dayanarak yorum üretir.
Bu yüzden bazen aynı hikâyeleri yıllarca anlatırız.
Aynı pişmanlıkları tekrar ederiz.
Aynı korkuları yeniden yaşarız.
Sanki hayat sürekli kendini tekrar ediyormuş gibi hissederiz.
Oysa tekrar eden hayat değildir.
Tekrar eden, zihnin kullandığı kayıtlar olabilir.
Gerçek Düşünmek ile Overthinking Aynı Şey Değildir
Gerçek düşünmek;
• Bilinç olarak bakmayı kazandırır,
• çözüm üretir,
• netlik oluşturur,
• hareket etmeyi sağlar.
Overthinking ise;
• aynı döngüyü tekrar eder,
• korkuyu büyütür,
• zihni yorar,
• bedeni de bu yorgunluğun içine çeker.
Birinin sonunda açıklık vardır.
Diğerinin sonunda yalnızca tükenmişlik.
Neden Nefes Zihni Sakinleştirir?
Dikkat edin…
Zihin çoğu zaman ya geçmiştedir ya da gelecekte.
Ama nefes yalnızca şu anda gerçekleşebilir.
Dünün nefesini alamazsınız.
Yarının nefesini de depolayamazsınız.
Bu nedenle bilinçli nefes çalışmaları, zihni "şimdi"ye davet eden güçlü araçlardan biridir.
Nefes derinleştikçe dikkatiniz yeniden bulunduğunuz ana döner.
Sinir sistemi gevşer.
Beden güven sinyali almaya başlar.
Zihindeki döngülerin etkisi azalabilir.
Sonuç
Belki de yıllardır çözmeye çalıştığınız şey düşünceleriniz değildir.
Belki de çözmeniz gereken şey, düşüncelerin nasıl üretildiğini anlamaktır.
Çünkü zihin düşmanınız değildir.
O, doğru kullanılmayı bekleyen güçlü bir araçtır.
Zihni tanımaya başladığınızda onun sizi sürüklediği döngüleri daha kolay fark edebilirsiniz.
Ve fark etmek, değişimin başladığı ilk adımdır.
Bugün Deneyebileceğiniz 5 Dakikalık Bir Farkındalık Pratiği
Bu pratiği özellikle gece uyumadan önce veya zihninizin çok yoğun çalıştığını hissettiğiniz anlarda uygulayabilirsiniz.
1. Durun.
Telefonu bırakın.
Hiçbir şeyi çözmeye çalışmayın.
Sadece durun.
2. Kendinize şu soruyu sorun:
"Şu anda gerçekten ne oluyor?"
Düşüncelerinizi değil, bulunduğunuz anı fark edin.
3. Beş dakika boyunca sadece nefesinizi izleyin.
Nefesi değiştirmeye çalışmayın.
Sadece girişini ve çıkışını hissedin.
Her nefes sizi "şimdi"ye davet etsin.
4. Bir düşünce geldiğinde onun peşinden gitmeyin.
Kendinize sadece şunu söyleyin:
"Bu sadece zihnimin ürettiği bir yorum olabilir."
Sonra tekrar nefese dönün.
5. Son olarak kendinize şu soruyu sorun:
"Şu anda gerçekten çözmem gereken bir şey var mı, yoksa zihnim bana eski bir hikâyeyi mi anlatıyor?"
Bu tek soru bile birçok zihinsel döngüyü fark etmenizi sağlayabilir.
Unutmayın…
Zihni susturmaya çalışmak yerine, onu tanımayı öğrenmek çoğu zaman çok daha güçlü bir başlangıçtır.
Bilinçli Yaşam Eğitimi ile Zihninizi Tanımaya Hazır mısınız?
Bilinçli Yaşam Eğitimi'nde zihni susturmaya çalışmıyoruz.
Zihnin nasıl çalıştığını anlamayı, otomatik düşünce kalıplarını fark etmeyi ve geçmişten gelen yorumlarla bugünün gerçeğini ayırmayı öğreniyoruz.
Çünkü gerçek değişim, düşüncelerimizi zorla değiştirdiğimizde değil; onlarla kurduğumuz ilişki değiştiğinde başlar.
Eğer siz de zihninizin sizi sürekli aynı düşüncelere, aynı duygulara ve aynı yaşam döngülerine sürüklediğini hissediyorsanız, bu yolculukta yalnız değilsiniz.
Farkındalıkla başlayan her küçük adım, daha özgür ve daha bilinçli bir yaşama açılan kapı açar.
Daha derin çalışmak isteyenler için:
Zeynep Özkan
Nefes Koçu- Bilinçli Yaşam Eğitmeni- Human Design Analiz Koçu
Sosyal Medya Bağlantıları:
Yorumlar